Thai Holistic Health Foundation

บ้านจุลินทรีย์

ที่มา : มูลนิธิสุขภาพไทย

      คุยกันเรื่องเกษตรไร้สารวงไหนก็แล้วแต่ มักวกเข้าหาเรื่องจุลินทรีย์ตามกระแสที่กำลังนิยมปุ๋ยหมักชีวภาพ และน้ำสกัดชีวภาพ อันเป็นเทคนิคในการเพาะและใช้จุลินทรีย์ในรูปที่เข้มข้น เพื่อเร่งกระบวนการย่อยสลาย

       แต่ไม่ว่าจะใช้หรือไม่ใช้ก็ตาม จุลินทรีย์ก็มีอยู่แล้วในธรรมชาติ จะว่าไปแล้ว จุลินทรีย์ที่เป็นสาเหตุของโรค หรือเชื้อโรค นั้นมีเพียง 2-3 % ของจุลินทรีย์ทั้งหมด ที่เหลืออีก 96-97% เป็นพวกที่มีประโยชน์หรือไม่ก่อพิษภัยใด ๆ

       นักเลงจุลินทรีย์ขนานแท้จึงบอกว่า การใช้จุลินทรีย์อย่างเดียวไม่พอ ยังต้องสร้างสภาพแวดล้อมให้ จุลินทรีย์มีความหลากหลายและสมดุลด้วย พูดง่าย ๆ ว่า ถ้าในดินหรือสภาพแวดล้อมมีจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์อยู่เป็นส่วนใหญ่ แม้จะมีพวกที่ก่อปัญหาอยู่บ้าง ก็ยังไม่กล้าเกะกะเกเร เพราะมีเป็นส่วนน้อย

       อย่างแรกคือ เลิกใช้หรือทำสิ่งที่จะไปทำลายจุลินทรีย์ในดินและพืช การเผาไร่เผาตอซังที่นิยมทำกัน เพราะประหยัดเวลาและแรงงานนั้น แท้จริงเป็นการทำลายธาตุอาหารที่อยู่ในเศษซากพืช และจุลินทรีย์ในดิน เท่ากับทำลายความอุดมสมบูรณ์ของดินโดยตรง แล้วก็ต้องไปหาซื้อปุ๋ยเคมีมาใส่บำรุงดินกันอีก

       สารเคมีตั้งแต่ยาฆ่าแมลง ยาฆ่าหญ้า ยาเคมีที่ใช้ยับยั้งโรค ไปจนถึงปุ๋ยเคมี ล้วนเป็นอันตรายต่อ จุลินทรีย์ยาเหล่านี้มีฤทธิ์ทำลายโดยตรงทั้งจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ และที่เป็นสาเหตุของโรค แต่พวกแรกจะสูญเสียเป็นจำนวนมาก พอสภาพจุลินทรีย์เสียสมดุลเสียแล้ว พวกเชื้อโรคก็พร้อมที่จะระบาดถ้าเงื่อนไขเอื้ออำนวย ปุ๋ยเคมีนั้นดูเหมือนไม่มีอันตราย แต่ทำให้ดินมีสภาพเป็นกรด ซึ่งเป็นเงื่อนไขหนึ่งที่ทำให้จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ลดจำนวนลง

       สอง หมั่นป้อนอาหารให้จุลินทรีย์ ไม่ต้องถึงกับเลี้ยงดูปูเสื่อ ใส่รำข้าว น้ำตาลทรายแดง หรือกากน้ำตาล เหมือนกับการทำน้ำสกัดชีวภาพ หรือปุ๋ยชีวภาพ แค่เอาอินทรีย์วัตถุ เศษไม้ใบหญ้า ปุ๋ยคอก มาทำปุ๋ยหมักบำรุงดิน หรือเอาหญ้าแห้งฟางข้าวมาคลุมดินหนา ๆ ก่อนปลูกพืช ก็ช่วยเพิ่มจุลินทรีย์ได้อย่างมหาศาล

       สาม หาบ้านให้จุลินทรีย์อยู่ ไม่จำเป็นต้องสร้างคอนโด ทาวน์เฮาส์ให้ฟองสบู่แตก เหมือนเศรษฐกิจไทยเมื่อ 3-4 ปีก่อน เพียงแต่ใช้แกลบเผา หรือถ่านแกลบ ที่นักปลูกต้นไม้มักใช้ผสมในดินเพาะ เพื่อให้ดินโปร่ง คนญี่ปุ่นและคนเกาหลีเขาถือว่าเป็นบ้านของจุลินทรีย์

       ถ่านแกลบ หรือถ่านทั่ว ๆ ไป ถ้าเอากล้องจุลทรรศน์ส่องดูจะเห็นเป็นรูจิ๋ว ๆ อยู่เต็มไปหมด รูพรุนเหล่านี้มีจุลินทรีย์อาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก แกลบที่กระเทาะจากข้าวเมล็ดเดียว เมื่อเผาเป็นถ่านจะมีรูพรุนมากกว่าหนึ่งพันรู

       ในญี่ปุ่นแม้แต่คนมีปัญหาท้องร่วง สมัยก่อนเขาบดถ่านแกลบให้กินบรรเทาอาการ คนญี่ปุนยังมีความเชื่อมาแต่โบราณว่า ถ่านแกลบหรือถ่านอื่น ๆ ถ้าเอามาวางไว้ใกล้ ๆ เตียง หรือในห้องนอน จะช่วยให้สุขภาพแข็งแรง ถ้าจะอธิบายด้วยเหตุผลทางวิทยาศาสตร์ในยุคปัจจุบันก็คือ ถ่านสามารถดูดซับ หรือคายความชื้นก็ได้ เพราะฉะนั้นจึงช่วยปรับสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมกับมนุษย์

       แม้กระทั่งหมอเละ แห่งศูนย์สุขภาพ มูลนิธิสุขภาพไทย เคยทำยาสีฟันสมุนไพรให้เพื่อน ๆ ใช้ ก็บดถ่านแกลบผสมลงไปด้วย เข้าใจว่าคุณสมบัติที่เป็นด่างของถ่าน คงช่วยแก้สภาพกรดที่เกิดจากเศษอาหารตกค้างในช่องปากได้

นี่แหละคุณสมบัติอันน่าอัศจรรย์ของถ่านแกลบ บ้านของจุลินทรีย์