โรคเกี่ยวกับผม

ขนานที่ 1
      ใช้น้ำมันมะกอกทาผมให้ทั่ว นวดศีรษะสักพักแล้วค่อยสระผมด้วยสบู่หรือแชมพู ทำอาทิตย์ละ 2 ครั้ง ประมาณ 2-4 อาทิตย์ ผมจะหายร่วง
ขนานที่ 2
     เอาลูกมะกรูดแก่ 2 ลูก ย่างไฟให้สุกจนนิ่ม ถ้ามีเตาอั้งโล่ให้ใส่ใต้เตาอั้งโล่ ขณะที่ใช้เตาทำกับข้าวอยู่ เมื่อมะกรูดนิ่มดีแล้ว เอามาขยำกับน้ำอุ่นๆ ทิ้งไว้ให้เย็น กรองเอาน้ำมาสระผม นวดผมให้ทั่วหลังสระผมด้วยสบู่หรือแชมพูแล้ว (ถ้าใช้น้ำซาวข้าวแทนน้ำจะทำให้ยาออกฤทธิ์ดีขึ้น และถ้าไม่มีเตาอั้งโล่ จะใช้น้ำมะกรูดดิบๆ ก็ได้ แต่ฤทธิ์อ่อนกว่ามะกรูดเผา)
ขนานที่ 3
      ใช้น้ำมันมะกอกนวดหนังศีรษะเอาผ้าโพกหัวทิ้งไว้ประมาณ 1 ชั่วโมง และเอาผลมะกรูดเผาไฟพอสุกเอามาขยำกับน้ำ เอาน้ำที่คั้นได้สระผม
ขนานที่ 4
      ใช้น้ำเมือกว่านหางจระเข้ใส่ผมจนทั่ว อย่าให้เปียกมากเกินไป ปล่อยทิ้งไว้ประมาณ 10 นาที ผมจะแห้ง น้ำเมือกไม่ทำให้ผมเหนียวหรือแฉะ ใส่ผมเช้า-เย็นและหลังจากสระผม

      อาจเกิดจากเชื้อรา ให้ใช้ยาดังต่อไปนี้
ขนานที่ 1
      สระผมให้สะอาดเสียก่อน เอาใบทองพันชั่งตำจนละเอียดผสมน้ำพอเหนียว นำไปพอกบนศีรษะ บริเวณที่ผมร่วง ให้ใช้ผ้าคลุมไว้หนึ่งคืน รุ่งเช้าไปล้างออก ทำติดต่อกัน 15-30 วัน (ทองพันชั่งมี ฤทธิ์ยับยั้งเชื้อราจึงอาจช่วยได้)
ขนานที่ 2
      ใช้น้ำมันละหุ่ง 8 ช้อนโต๊ะ (ถ้าไม่มีใช้น้ำมันมะพร้าวหรือใช้น้ำมันพืชหรือน้ำมันมะกอกแทน) กระเทียม 8 กลีบใหญ่ ปอกเปลือกกระเทียมหั่นหรือบด ใส่ลงในน้ำมันร้อนๆ ปิดฝาตั้งทิ้งไว้วันครึ่ง (36 ชม.) เอาน้ำมันมานวดศีรษะให้ทั่ว เมื่อนวดดีแล้วใช้ผ้าขนหนูอุ่นๆ พันเอาไว้อย่างน้อย 1 ชั่วโมง จึงสระผมด้วยแชมพู (กระเทียมมีฤทธิ์ฆ่าเชื้อราได้ดี จึงอาจใช้รักษาได้)
ขนานที่ 3
      ใช้มะกรูดตามข้อ 1 ขนานที่ 2

โดยทั่วไปผมที่มันมากเกินไปเกิดจากอาหาร ให้สังเกตอาหารที่กินแล้วทำให้ผมมีน้ำมันมาก พยายามเว้นอาหารนั้นเสีย
ขนานที่ 1
ใช้กระเทียมตามข้อ 1 ขนานที่ 2
ขนานที่ 2
ใช้มะกรูดตามข้อ 1 ขนานที่ 2

ขนานที่ 1
หาบวบอ่อนๆ มา 1 ลูก ปอกเปลือกออก หั่นเป็นท่อนๆ แล้วเอามาทาที่ศีรษะจนหมด ทิ้งไว้สัก 15 นาที จึงล้างออก
ขนานที่ 2
ใช้ผ้าจุ่มลงในน้ำส้มสายชูสักเล็กน้อย แล้วเช็ดให้ทั่วศีรษะทิ้งไว้ไม่ต้องล้างออก ทำก่อนนอน
ขนานที่ 3
เอาบวบขมแก่ๆ สัก 2-3 ลูก กะเทาะเปลือกออก ราดผมให้เปียกชุม เอาบวบที่กะเทาะเปลือกออกแล้วเหลือแต่ซัง ขยี้บนศีรษะให้ทั่วจะเกิดฟองเหมือนแชมพูสระผมทั่วไป ทิ้งไว้สัก 15 นาที แล้วล้างออก ทำเวลาจะสระผม ทำสักสามครั้งรังแคจะหาย อีกวิธีหนึ่ง ให้เอาบวบขมแกๆ มา 1 ลูก หักออกสองท่อน ใช้ถูศีรษะให้ทั่วจนหมดบวบทั้งสองท่อนทิ้งไว้สักครู่แล้วเอาน้ำฟอกศีรษะให้ สะอาด

เพราะผมแห้งไป เนื่องจากถูกแดดถูกลมมากไปหรือใช้สบู่และแชมพูที่เป็นด่างมากไป
ขนานที่ 1
ให้ใช้ต้นตะไคร้สดๆ 2-3 ต้น ตำให้ละเอียด บีบน้ำออก (ถ้ามีน้ำน้อยให้เติมน้ำลงไปพอให้คั้นน้ำ ได้) กรอง นำน้ำที่ได้มานวดผมหลังจากสระผมเสร็จ ทิ้งไว้สัก 10 นาทีแล้วสระผมด้วยน้ำสะอาด ทำ ทุกครั้งที่สระผมประมาณ 2 เดือน ผมจะกลับเป็นปกติ
ขนานที่ 2
ใช้น้ำมันมะกอกตามหัวข้อ 1 ขนานที่ 1
ขนานที่ 3
ใช้ลูกมะกรูดตามหัวข้อ 1 ขนานที่ 2

คราบสบู่หรือแชมพูที่ติดอยู่กับหนังศีรษะ หลังจากสระผมแล้วจะทำให้หนังศีรษะเป็นด่างมากเกิน ไป ทำให้ผมเสียได้ ปกติหนังศีรษะมีฤทธิ์เป็นกรดอ่อนๆ การล้างผมด้วยน้ำมะกรูดหรือน้ำมะนาวหรือ น้ำส้มสายชู จะช่วยล้างคราบแชมพูและปรับหนังศีรษะให้เป็นกรดเหมือนเดิม
วิธีล้าง คือ หลังจากสระผมด้วยสบู่หรือแชมพูแล้ว เอาน้ำมะกรูดหรือน้ำส้มสายชูอย่างใดอย่าง หนึ่งสัก 1-2 ช้อนชามาสระผม นวดศีรษะให้ทั่ว ประมาณ 4-5 นาที แล้วใช้น้ำสะอาดล้างจนสะอาด

สมุนไพรที่ใช้แทนแชมพูเป็นสมุนไพรที่มีสารพวกซาโปนิน ซึ่งเป็นสารที่เมื่อตีกับน้ำแล้วเกิดฟอง เหมือนฟองสบู่และชะล้างสิ่งสกปรกออกจากผมได้ ที่นิยมใช้กันในสมัยก่อน คือ ผักส้มป่อยแก่
วิธีใช้เอาฝักแก่และแห้ง 4-8 ฝัก หักและตีกับน้ำ 1 ลิตร ใช้สระผม
สมุนไพรอีกอย่างหนึ่ง คือ มะกรูด วิธีใช้คือ ใช้น้ำเปล่าเคล้าเส้นผมจนเปียกดี แล้วใช้มะกรูดลูก ใหญ่ๆ แก่ๆ 1 ลูก ผ่าซีกบีบเอาน้ำใส่ผมนวดศีรษะให้ทั่วประมาณ 4-5 นาที แล้วล้างน้ำออกให้หมด
ถ้าต้องการได้รับประโยชน์จากมะกรูดเต็มที่ ให้ย่างหรือเผามะกรูดให้นิ่มเสียก่อน แล้วเอามาขยำ ในน้ำอุ่นๆ จนละเอียดดีแล้วกรองเอาน้ำที่ได้นี้มานวดผมเช่นเดียวกับข้างต้น น้ำมันจากผิวมะกรูด ช่วยบำรุงเส้นผมได้ดีมาก

ขนานที่ 1
ใช้น้ำส้มสายชูชโลมศีรษะ เอาผ้าโพกไว้สักครึ่งชั่วโมงค่อยสระผม แล้วเอาหวีถี่ๆ สางเอาตัวและ ไข่เหาออก หลังจากนั้น 2 อาทิตย์ ทำอีกครั้งหนึ่ง และหลังจากนั้นอีก 2 อาทิตย์ จึงทำอีกครั้งหนึ่ง น้ำส้มสายชูทำให้ไข่เหาร่วงหลุดไปได้ (ให้ใช้น้ำส้มสายชูแท้เท่านั้น)
ขนานที่ 2
เอาผลมะกรูดใบใหญ่ที่แก่จัดน้ำมากนำไปเผาไฟหรือย่างไฟให้สุก ทิ้งไว้ให้เย็น เอามาคลึงให้มีน้ำมากๆ ผ่าครึ่งบีบน้ำลงบนหัวขยี้ให้ทั่ว ใช้หวีถี่ๆ สางเส้นผมจะมีไข่เหาติดออกมา ทำอาทิตย์ละครั้ง ทำทั้งหมด 3 ครั้ง
ขนานที่ 3
เอาใบน้อยหน่ามา 5-8 ใบ โขลกให้ละเอียดผสมน้ำและทาผมให้ทั่ว เอาผ้าคลุมไว้สักครึ่งชั่วโมง จึง ล้างน้ำออก ฟอกด้วยยาสระผมอีกครั้งหนึ่ง แล้วใช้หวีซี่ถี่ๆ สางเอาตัวและไข่เหาออก
ข้อควรระวัง อย่าให้น้ำน้อยหน่าเข้าตา เพราะจะแสบตามาก
ขนานที่ 4
เอาใบสะเดาแก่ๆ สัก 2-3 กำมือ โขลกให้ละเอียดผสมน้ำพอเหลวนิดหน่อย ทาผมให้ทั่วปล่อยให้แห้งแล้วค่อยสระผมด้วยแชมพู ขนานที่ 5 เอาลูกบวบขมแกะเปลือกออก เอาน้ำในลูกบวบขมทาผมให้ทั่ว ทิ้งไว้สัก 2-3 นาที
ขนานที่ 6
ใช้ผลมะตูมสุกมาผ่า เอายางจากผลมะตูมสุกทาผม แล้วหวีให้ทั่ว ปล่อยไว้ให้แห้ง เหาจะตายหมด แล้วล้างน้ำต่อจากนั้นจึงหวีออก