ชาวสวนชอบต้นทองหลางมาก และเขายังรู้จักคุณสมบัติของไม้ต้นนี้อย่างดี
โดยมักจะปลูกต้นทองหลางไว้ริมคันสวนที่ยกร่องขึ้นมาเพื่อยึดดินและใช้เป็นปุ๋ย
โดยเฉพาะใบหนาโตของทองหลาง ที่ก้านหนึ่งมีใบย่อยสามใบเฉกเช่นเดียวกับพืชตระกูลถั่วทั้งหลายนั้นอุดมด้วยธาตุอาหาร
ใบทองหลางที่ร่วงหล่นสะสมเป็นตะกอนในร่องน้ำ ทุกๆปีชาวสวนจะโกยเอาตะกอนเหล่านั้นขึ้นมาเป็นปุ๋ยให้ไม้ผลที่ปลูกบนคันสวน
เป็นที่รู้กันดีว่าทองหลางทุกส่วน ไม่ว่าจะเป็น ต้น ใบ ดอกจะเป็นปุ๋ยอย่างดีแก่พืชทั้งหลาย
นอกจากนี้ รากของทองหลางยังมีคุณสมบัติพิเศษ สามารถดูดเก็บเอาน้ำในดินไว้เลี้ยงลำต้นได้มากกว่าไม้ทุกชนิด
ดังนั้นการปลูกทองหลางไว้หลายๆ ต้น จะทำให้พื้นดินชุ่มชื้น
ต้นไม้อื่นๆ ในสวนก็พลอยเจริญงอกงาม ทองหลางจึงเป็นพืชที่บำรุงดินได้เป็นเลิศ
และเป็นต้นไม้ที่ไม่เล่นตัว เพราะปลูกง่ายมาก เพียงหักกิ่งปักดินก็เป็นต้นได้
หรือในฤดูฝนหักกิ่งปักดินไม่ต้องรดน้ำก็งอกงามขึ้นได้ และยังเป็นไม้โตเร็วอีกด้วย
ส่วนคุณค่าอาหารที่นึกไม่ถึง คือ
ใบทองหลางอุดมด้วยโปรตีนเหมาะที่จะใช้เป็นอาหารสัตว์ เช่น
วัว ควาย แพะ แกะ ส่วนใบอ่อนของทองหลางเป็นผักยอดฮิตที่ใช้รับประทานร่วมกับเมี่ยงคำ
บางคนนิยมรับประทานใบอ่อนของทองหลางร่วมกับส้มตำมะละกอ หรือบางที่เน้นผักจิ้มน้ำพริก
เป็นผักสดเคียงเมี่ยง ปลาทู ปลาแหนม เป็นต้น
ในบรรดาผักพื้นบ้านทั่วไป ใบทองหลางจัดว่าเป็นผักที่มีคุณค่าของสารอาหารที่ครบเครื่องที่สุดก็ว่าได้
คือใน 100 กรัมของใบทองหลางประกอบด้วย คาร์โบไฮเดรต 6 กรัม
โปรตีน 6.4 กรัม ไขมัน 0.3 กรัม เยื่อใยอาหาร 1.3 กรัม แคลเซียม
56 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 101 กรัม เหล็ก 1.9 มิลลิกรัม วิตามินเอ
7,875 หน่วย วิตามินบี1 0.25 มิลลิกรัม วิตามินบี2 0.17 มิลลิกรัม
วิตามินซี 100 มิลลิกรัม จะเห็นว่าใบทองหลางเป็นผักที่มีโปรตีน
แคลเซียม ฟอสฟอรัส วิตามินเอ และวิตามินซีสูงมาก เหมาะกับการเป็นอาหารบำรุงสุขภาพ
บำรุงตา บำรุงกระดูก แก่คนทั่วไป
ส่วนประโยชน์ทางยาของทองหลางนั้น ตามสรรพคุณยาแผนโบราณกล่าวว่า
ใบและเปลือกของทองหลางมีรสเผื่อนเอียน แก้เสมหะและลมพิษ โดยใช้ใบและเปลือกของทองหลางต้มอาบแก้ลมพิษ
ส่วนหมอโบราณที่มีประสบการณ์อย่างดี ใช้น้ำคั้นจากใบทองหลางนำมาหยอดตาแก้ตาแดง
ตาแฉะ แต่การใช้เป็นยาหยอดตานี้ ควรใช้ด้วยความระมัดระวัง
เพราะยาหยอดตาต้องผ่านการฆ่าเชื้อให้ดีเสียก่อน
มองในแง่ทางยารักษาโรค ต้นทองหลางอาจไม่โดดเด่นด้วยสรรพคุณ
แต่ถ้ามองด้วยทัศนะสุขภาพแบบองค์รวม การจะมีสุขภาพดีมิใช่ปลอดจากเชื้อโรค
แต่หมายถึงสุขภาวะ ทั้งร่างกาย จิตใจ สังคม มองแบบนี้ต้นทองหลางเป็นไม้ที่มีประโยชน์ต่อโลกนี้เหลือหลาย
เพราะปัจจุบันสภาพดินกำลังเสื่อมโทรมขาดธาตุอาหารซึ่งต้องการการฟื้นฟูอย่างยิ่ง
ทองหลางเป็นพืชตระกูลถั่วที่สามารถตรึงธาตุไนโตรเจนจากอากาศมาเป็นปุ๋ย
ทองหลางจึงเป็นเครื่องมือฟื้นฟูระบบนิเวศน์ที่ดีชนิดหนึ่ง
ด้นทองหลางเหมาะกับยุคสมัยที่กระทรวงสาธารณาสุขประกาศนโยบาย
30 บาทรักษาทุกโรค ที่ต้องการเน้นหลักประกัน และเน้นการส่งเสริมสุขภาพให้คนมีสุขภาพแข็งแรงไม่เจ็บป่วย
เพราะถ้าคนเจ็บป่วยมากๆ รัฐบาลก็ไม่รู้จะหาเงินที่ไหนมาจ่าย
ถ้ารัฐไม่รอด หลักประกันสำหรับผู้ป่วยที่ต้องการความช่วยเหลือจริงๆ
ก็คงแย่ ดังนั้นการส่งเสริมให้คนรู้จักบริโภคอาหารมีประโยชน์จึงมีความจำเป็น
ทองหลางเป็นอาหารที่มีประโยชน์เหมาะกับทุกคน
และทุกคนสามารถเข้าถึงได้ง่าย เพียงแต่ว่า คนรุ่นใหม่ไม่รู้จักต้นทองหลาง
คนอยู่เมืองอยู่ตึกก็ไม่มีที่ดินปลูกและไม่รู้จักกิน ทำให้ประเทศไทยต้องเสียเงินค่าวิตามินบำรุงสุขภาพ
หรือไม่ก็คลั่งไคล้แบบหมดเงินทองกับค่าอาหารเสริมจากต่างประเทศมากมาย
หรือว่าคนไทยจะต้องรอให้ฝรั่งนำใบทองหลางไปอัดเม็ด หรือสกัดเป็นเครื่องดื่มเข้มข้นมาขายคนไทย
เหมือนกับที่น้ำยอ (โนนิ) เข้ามาล้วงกระเป๋าเงินคนไทยไปให้ฝรั่งรวย
บางที่กระทรวงสาธารณสุขชิงตัดหน้ากระทรวงเกษตรได้ ด้วยการริเริ่มปลูกต้นทองหลางให้ทั่วกระทรวงสาธารสุข
เพราะยังมีพื้นที่ว่างอีกมากมาย แล้วอาจได้งานจ๊อบพิเศษส่งปุ๋ยอินทรีย์แท้จากใบทองหลางก็เป็นได้
ส่วนรัฐบาลควรหันมาส่งเสริมให้คนไทยรู้จักกินใบทองหลางเพิ่มขึ้นดีไหม
ซึ่งน่าจะทำได้ง่ายและมีคุณค่าไม่น้อยกว่าพยายามให้คนไทยใช้คอมพิวเตอร์มากขึ้น
เพราะคนไทยปลูกต้นทองหลางได้เอง
!
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Erythrina
Variegata L.