แต่ในสภาพแวดล้อมของเอเซียทั่วไปก็พบเห็นชบาไม้ดอกสวยได้ในหลายประเทศ
และในชีวิตความเป็นอยู่
ของชาวพื้นเมืองในประเทศต่างๆ ที่มีต้นชบาปลูกไว้ ก็ได้สั่งสมประสบการณ์การใช้ชบาในทางยา
กันอย่างแพร่หลาย นอกจากจะใช้เป็นยาแล้วชบายังถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของทั้งสิ่งดีและไม่ดีด้วย
เช่น ในสมัยอยุธยาชบาใช้เหน็บหูประจานหญิงที่มีชู้ และนักโทษต้องประหาร
แต่ในขณะเดียวกันในประเทศ
อินโดนีเซีย โดบยเฉพาะในแถบเกาะบาหลีดินแดนแห่งความฝันของนักท่องเที่ยว
ดอกชบา
ใช้เป็นสัญลักษณ์ของความโชคดี ใช้ในการบูชาพระเจ้า และยังเป็นสัญลักษณ์ของประเทศพอๆ
กับดอกลั่นทมเลยทีเดียว
ที่น่าแปลกซึ่งไม่ใช่ความเชื่อ
แต่เป็นการเรียกชื่อชบาในบางประเทศ เช่น อินโดนีเชีย เนปาล
นิการากัว คูเวต เรียกดอกชบาว่า shoue flower แปลกง่ายๆ
ว่า ดอกไม้รองเท้า ที่เรียกกันเช่นนี้อาจเนื่องมาจาก ยางของดอกชบาใช้ทำเป็นน้ำยาขัดรองเท้าให้ดำเงางามก็เป็นได้
มาถึงการใช้ในการทำยา
คนฮาวายรับประทานดอกชบาเป็นยากระตุ้นการหลั่งน้ำนม ในอินเดียยังเชื่อว่า
การรับประทานดอกชบาที่ยังเป็นดอกตูมอ่อนๆ หรือที่ยังไม่บานก่อนอาหารเช้า
รับประทานทุกเช้า
ติดต่อกันสิบวันจะช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ แต่ไม่เป็นการถาวรนะ
ส่วนที่ฟิลิปปินส์มีการนำเส้นใย
จากเปลือกต้นชบามาผสมกับใยสังเคราะห์ทอแทนผ้าฝ้ายได้ ซึ่งถือเป็นประโยชน์จากชบาอีกรูปแบบหนึ่ง
ในประเทศไทยเองไม่นิยมใช้ชบาเป็นยามากนัก อาจเนื่องมาจากการที่มีความเชื่อว่าชบาเป็นสัญลักษณ์
ของนักโทษหรือหญิงใจชั่ว แต่ก็มีประสบการณ์การใช้ของชาวบ้านเช่นกัน
คือการใช้ดอกชบาขยี้ทาคิ้ว หนวดหรือผม เพื่อช่วยทำให้ดกดำ
เช่นเดียวกับการใช้ดอกอัญชัน ซึ่งการใช้ดอกชบาสำหรับ หนวด
คิ้ว ผม นี้นิยมกันมากในอินเดีย ทั้งการใช้น้ำคั้นทาคิ้วเด็กอ่อนเพื่อทำให้คิ้วดกดำ
หรือใช้ทาหนังศีรษะเพื่อ
ทำให้ผมขึ้น การใช้น้ำคั้นทาเพื่อปลูกหนวด การเคี่ยวกับน้ำมันมะพร้าวหรือน้ำมันงาเพื่อทาบำรุงผม
เป็นต้น แต่ไม่ใช่แขกอินเดียเท่านั้นที่นิยม หมวยชาวจีนก็ใช้กลีบชบามาย้อมผมและคิ้วให้ดกดำด้วย
จึงจัดได้ว่า
ดอกชบาเป็นยาบำรุงผมที่ดีไม่แพ้ดอกอัญชัน ต่อไปอาจเห็นสินค้า
OTOP ดอกชบาเกลื่อนเมืองก็เป็นได้
ถ้าจะกล่าวถึงสรรพคุณทางยาของชบา
ก็ใช้ได้ในทุกๆ ส่วน ใบ รสฝาด ชุ่ม สุขุม ใช้แก้ฝีพุพอง
เลือดกำเดาออก คางทูมดอก รสชุ่ม เย็นจัด ใช้ ฟอกปอด ละลายเสมหะ
แก้ไอ เลือดกำเดาออก
บิด ตก ขาวและแก้ฝีพุพองราก รสฝาด สุขุม ใช้แก้ประจำเดือนไม่ปกติ
ตกขาว ตกเลือดไม่หยุด
และที่นิยมใช้
ชบาเป็นยาขับประจำเดือน คือส่วนของดอก ใบ ราก ทำให้ประเดือนมาเป็นปกติ
ซึ่งมีการใช้ชบาในการทำแท้ง เพราะสรรพคุณขับประจำเดือนด้วย
หรือถ้าพูดให้นุ่มนวลได้ว่า ชบาใช้เป็นยาคุมกำเนิด เช่นเดียวกับชาวอินเดียรู้จักใช้ดอกชบาในการเป็นยาคุมกำเนิด
หรือทำให้เป็นหมันได้นั่นเอง
วิธีการปรุงยาเพื่อขับประจำเดือนและช่วยให้ประจำเดือนปกตินี้
ใช้ดอกและใบต้มน้ำรับประทานเท่านั้นเอง ผู้ที่มีอาการตกขาวน้ำต้มดอกชบาทั้งสดหรือดอกแห้งก็ช่วยได้
น้ำต้มของดอกหรือใบหรือทั้งสองส่วน
ยังเชื่อว่าสามารถใช้แก้หวัดแก้ไอ ช่วยฟอกปอด และละลายเสมหะได้ดี
ดอกตูมของชบาต้มกินกับน้ำตาลแก้เมาค้าง รากต้มกินแก้ไอ
ส่วนที่อยู่เหนือดินต้มกินเป็นยาขับปัสสาวะ และช่วยให้นอนหลับ
ใบสดหรือดอกสด(ดอกตูม) ของชบาใช้ตำพอกแผลอักเสบบวม ถ้าเป็นฝี
แผลอักเสบมีหนอง ให้ตำดอกชบาให้ละเอียดใช้พอกฝีทำให้หนองออกเร็วขึ้น
จากรายงานการศึกษาทางวิทยาศาสตร์พบว่า
ชบามีฤทธิ์หลายอย่างที่สนับสนุนการใช้ของคนท้องถิ่น
ในประเทศเหล่านั้น เช่น มีฤทธิ์ต้านเอสโตรเจน ลดการอักเสบ
และยับยั้งฤทธิ์ของเอนไซม์ที่มีไปลด
การหลั่งน้ำนม ดังนั้นจึงช่วยเพิ่มการหลั่งน้ำนมนั่นเอง
เป็นต้น
ชบาเป็นไม้ดอกสวย
กลิ่นหอม ปลูกง่าย สามารถปลูกเป็นไม้ประดับได้ทุกบ้าน
อีกทั้งยังมีหลากหลายสีสัน และมีประโยชน์ทางยาและเพื่อความงามมากมาย
ถ้าคนไทยไม่ติดกับความเชื่ออัปมงคลของต้นชบา ก็ทำให้เรามองไม่เห็นความงดงามและคุณค่าของพืชต้นนี้
เหมือนเพลงเพราะๆ ของคุณประภาส ชลศรานนท์ "ต้นชบากับคนตาบอด"
เนื้อร้องท่อนท้ายว่า
เหตุกับผลนั้นหรือว่าใจ
ต้นชบาก็มีความหมายไปตามคนมอง สิ่งจะงามอยู่กับใจ บอดที่ใจ
เห็นอย่างไรไม่มีวันงาม โลกจะสวยนั้นสวยไปตามจิตที่งาม
มองโลกสดใสไปในทางดี....
....เรามาปลูกชบากันเถอะ
..