ต้นไม้ ตอนเล็กเราต้องดูแลเขา โตมา เขาจะดูแลเรา
ประโยคเด็ดนี้เป็นของ เด็กหญิงสุวรรค์ ชูแก้ว กลุ่มเด็กรักษ์ป่าภาคอีสาน ซึ่งเขียนไว้กว่าสิบปีมาแล้ว ป่านนี้เธอน่าจะโตเป็นสาวเต็มตัวและได้ดอกผลจากต้นไม้ที่ปลูกบ้างแล้วเช่นกัน
ที่หยิบยกคำของเด็กๆ มาย้อนรำลึก เนื่องจากมูลนิธิสุขภาพไทยได้ร่วมกิจกรรมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุน
การสร้างเสริมสุขภาพ(สสส.) ในงานหนังสือระดับชาติครั้งที่ ๑๑ ที่ผ่านมา โดยสาธิตการใช้สมุนไพรที่สามารถทำเอง
ได้ในครัวเรือน ทั้งสมุนไพรความงาม น้ำดื่มสมุนไพร ยาปรับธาตุ ชาชงช่วยหยุดบุหรี่ เป็นต้น
ปรากฏว่าทั้งเด็กเยาวชนผู้ปกครองต่างๆ ให้ความสนใจอย่างดีเห็นคุณค่าความรู้จากหนังสือของมูลนิธิ
สุขภาพไทยที่นำมาปฏิบัติได้จริงๆ ซึ่งเป็นแนวทางชีวิตพอเพียงและพึ่งตนเองได้ขนานแท้กิจกรรมและการจำหน่าย
หนังสือมากมายในงานยังช่วยส่งเสริมให้รักการอ่าน และเท่าที่สังเกตเห็นพ่อแม่พาลูกๆ มาหาซื้อหนังสือ หรือเข้าร่วม
กิจกรรม ทำให้คิดไปว่า...
ถ้าอ่านหนังสือ(มากๆ)ตอนเล็กๆ โตมา ความรู้จากหนังสือจะช่วยดูแลเรา เหมือนปลูกต้นไม้ ตอนเล็กเราต้องดูแลเขา โตมา เขาจะดูแลเรา
เมื่อพูดถึงต้นไม้กับเด็กหรือสมุนไพรกับเด็ก ผนวกกับงานสัปดาห์หนังสือทำให้นึกถึงหนังสือ เด็กบ้านสวน ของ พ.เนตรรังษี เขียนเล่าบรรยาภาพวิถีชีวิตคนไทยภาคกลางสมัยรัชกาลที่ ๖ ซึ่งผ่านมาราว ๑๐๐ ปีแล้วจึงขอยก
วรรณกรรมแทรกสมุนไพรจากเรื่องดังกล่าวมาเล่าไว้ให้ตรึกตรองลองทำดูบ้าง
....เธอคือคุณเรี่ยมหรือพี่เรี่ยม ธิดาคนเดียวของท่านเจ้าคุณผู้หนึ่ง อยู่บ้านใกล้ๆ กับท้ายสวนของพ่อ ......แต่เธอเป็นคนสวยยิ่งกว่าผู้หญิงสาวคนใดที่ผมเคยเห็นในสมัยที่ผมยังเป็นเด็กอายุ ๗-๘ ขวบ พี่เรี่ยมเป็นคนเรียบร้อย นุ่มนวล ไม่เห็นพูดจากับใคร.... ผมดักปลาเข็มเข้าไปจนใกล้ท่าน้ำที่เธอนั่งอาบ เธอนุ่งผ้ากระโจมอกสีแดง สวมเสื้อคอกระเช้าสีขาว เมื่อผมมองไปนั้น พี่เรี่ยมกำลังมองมาที่ผมตาเป๋งทีเดียว ผมคงทำหน้าที่ตื่น พี่เรี่ยมจึงยิ้มอย่างอารมณ์ดี และคงขันสีหน้าของผมด้วย ผมมัวแต่จ้องมองหาปลาเข็ม จนล่วงเข้าไปในเขตบ้านพีเรี่ยม ตอนบ่ายประมาณสามโมงเศษ เธอมักลงมาอาบน้ำที่ท่าน้ำสวนหลังบ้าน พี่เรี่ยมกำลังตักน้ำรดตัว แล้วก็ถูด้วย... เรียกว่าถูตัวเห็นจะไม่ถูก เธอกำลังทาขมิ้น ขมิ้นผงอย่างที่เขาทาเด็กๆ นี่แหละครับ เธอใช้ทาถูไปทั่วตัวของเธออย่างละเอียดถี่ถ้วน ขัดถูจนดูเหมือนจะให้ขมิ้นเขาไปจับผิวของเธอให้
แนบแน่น แล้วเธอปล่อยทิ้งไว้สักครู่ จึงใช้มะกรูดทั้งลูกใหญ่ๆ ผ่า ๓ หรือ ๔ ชิ้น โดยมิได้ฝานหรือปอกผิวทิ้ง มะกรูดนี้เธอใช้ถูเมื่อทาขมิ้นแล้ว และต้องการล้างขมิ้นออก เขาว่าน้ำมะกรูดช่วยรักษาผิวพรรณให้ผุดผ่อง ส่วนขมิ้นนั้นทำให้ผิวเหลืองนวลงาม.... แต่การที่เธอทาขมิ้นก็ดี ถูมะกรูดก็ดี เธอทำอย่างแช่มช้าและทั่วทั้งแขน ขา คอ หลัง ตลอดจนมือและเท้า เป็นการอาบน้ำที่ละเมียดละไมประณีตอะไรเช่นนั้น ผมเกิดมายังไม่เคยเห็นใครอาบน้ำนาน และ "ขัดสีฉวีวรรณ เหมือนพี่เรี่ยมเลย...
ขมิ้น หรือ ขมิ้นชัน เรารู้จักและนิยมนำมาใช้เป็นเครื่องสำอางอย่างดีจนไม่ต้องบรรยายสรรพคุณซ้ำ แต่มะกรูด
คงมีหลายท่านไม่รู้ซึ้งถึงสรรพคุณเรื่องความงาม มะกรูดใช้เป็นยาสระผมให้ผมสลวย แก้คันศีรษะ ขจัดรังแคได
้อย่างดีแล้วความเป็นผลไม้รสเปรี้ยวซึ่งมีกรดผลไม้ในตัวนั้น ยังช่วยขัดผิวหรือขจัดเซลผิวหนังที่ตายแล้วให้หลุดร่วง ทำให้ผิวนุ่มนวลขึ้น กลิ่นหอมของมะกรูดยังเป็นอะโรม่าเทอร่าปีส์อีกด้วย
ทุกวันนี้คงไม่มีใครไปอาบน้ำริมตลิ่ง แต่มั่นใจว่ามีคนเอาผงขมิ้นไปทาถูนวดตัวบำรุงผิวอย่างแน่นอน อาจไม่ขยันทำเองก็ไปนอนที่โรงสปา ให้หมอนวดประทินผิวพรรณให้แทน
ความรู้ของสมุนไพรจึงไม่เคยหยุดนิ่ง มีการเสริมต่อพัฒนาอย่างต่อเนื่อง เหมือนกับต้นไม้ขอให้ได้ลงมือปลูก สมุนไพรขอให้ลงมือทำและใช้ เมื่อเวลาผ่านไปต้นไม้จะเติบโตให้ประโยชน์อเนกอนันต์ ดังเช่นการศึกษาสมุนไพรเช่นกัน คุณสุมนต์ทิพย์ คงตัน ภาควิชาเทคโนโลยีอุตสาหกรรมเกษตร สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ กรุงเทพฯ ทำการศึกษาผลิตภัณฑ์ทากันยุงจากสมุนไพร โดยการสกัดน้ำมันหอมระเหยจากสมุนไพร ๔ ชนิด คือ ส้มเขียวหวาน มะกรูด สะระแหน่ และขิง ด้วยวิธีการใช้ไอน้ำ
การศึกษานี้ได้นำโลชั่นกันยุงที่ผสมน้ำมันหอมระเหยจากสมุนไพรมาทดสอบ โดยใช้หลักวิธีมาตรฐาน ของกรม
วิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข พบว่าสมุนไพรทั้ง ๔ ชนิด มีสรรพคุณไล่ยุงและป้องกันยุงกัดได้ทั้งหมด แต่ประสิทธิภาพที่ดีที่สุดจากมากไปน้อย คือ น้ำมันมะกรูดสามารถไล่และป้องกันยุงได้นาน ๑.๓๓ ชั่วโมง น้ำมันสะระแหน่ได้ ๑.๐๐ ชั่วโมง น้ำมันขิงได้ ๑.๐๐ ชั่วโมงเช่นกัน และน้ำมันส้มเขียวหวานได้เพียง ๐.๓๓ ชั่วโมง
ข้อเสนอแนะจากการศึกษา ถ้าจะนำโลชั่นมาพัฒนาเพื่อการใช้งานจริง ควรเลือกใช้น้ำมันมะกรูด และได้แนะนำส่วนผสมในอัตราส่วนร้อย ดังนี้ ใช้น้ำมันมะกรูด ผสม mineral oil ผสม เอทเธอนอล ๙๕%( 95%ethanol) ในอัตราส่วน ๑๐ : ๑ : ๘๙ ตามลำดับ
ใครจะนำไปพัฒนาต่อยอด และนำมาช่วยไล่ยุงจากน้ำท่วมขัง ทุกข์ของคนไทยเวลานี้ก็จะดีมากๆจ๊ะ.
กลับหน้าแรก
