เด็กไทยเรียนรู้ไพล รอบต่อไปพบกันที่
งานมหกรรมสมุนไพรแห่งชาติครั้งที่ ๔
หลังจากบทความเรื่อง Herbal compress หรือลูกประคบสมุนไพร ตีพิมพ์ไปเมื่อ ๒ สัปดาห์ก่อน ประจวบเหมาะกับทางสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ(สสส.) ร่วมกับสมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย จัดงานเทศกาลงานหนังสือ
เด็กและเยาวชน ครั้งที่ ๕ ได้เชิญชวนให้มูลนิธิสุขภาพไทยเข้าร่วมกิจกรรม เพื่อส่งเสริม
การอ่านของเด็กๆ ทางมูลนิธิสุขภาพไทยจึงแปรการอ่านมาสู่การปฏิบัติ โดยการอ่านวิธี
ปรุงยาแล้วมาฝึกทำลูกประคบสมุนไพร
เยาวชนรุ่นนี้หันมาสนใจสมุนไพรกันมากขึ้น อ่านความรู้และอ่านวิธีปรุงสมุนไพรกันก็มาก แต่พอลงมือทำมักจะเงอะๆ งงๆ ทำกันไม่ค่อยถูก อย่าว่าแต่เด็กเลย ผู้ใหญ่อีกจำนวนไม่น้อย
ที่นำความรู้จากการอ่านมาปฏิบัติมักจะทำกันไม่ค่อยเป็น พอมูลนิธิเปิดซุ้มกิจกรรมทำ
ลูกประคบสมุนไพรซึ่งเป็นที่รู้จักกันทั่วไปก็เลยมีทั้งผู้ปกครองและเด็กๆ จำนวนมากเข้าคิวเพื่อ
ทำเองใช้เอง
ผู้อ่านที่อยากทราบรายละเอียดการทำลูกประคบ กรุณาย้อนไปอ่านมติชนสุดสัปดาห์
ฉบับที่ ๖๙๑ ฉบับนี้จะแนะนำให้ทดลองพึ่งตนเอง เรียนรู้เรื่องไพลในมุมอื่นๆ ต่อไป โดยเริ่มจากง่ายที่สุด คือ ยาไพลแช่ตัวรักษาสุขภาพ ให้นำตัวยาที่ใช้ในการทำลูกประคบ
สมุนไพร ซึ่งใช้ตัวยาพื้นฐาน ดังนี้ ไพล หนัก ๕๐๐ กรัม ขมิ้นชัน หนัก ๑๐๐ กรัม ตะไคร้บ้าน หนัก ๑๐๐ กรัม ผิวมะกรูด ๒๐๐ กรัม ใบมะขาม หนัก ๓๐๐ กรัม ใบส้มป่อย หนัก ๑๐๐ กรัม การบูร ๒ ช้อนโต๊ะ หรืออาจเพิ่ม พิมเสน สัก ๒ ช้อนโต๊ะก็ได้
นำสมุนไพรมาล้าง และหั่นไพล ขมิ้นชัน ตะไคร้ ผิวมะกรูด(ใช้ใบมะกรูดแทนได้) แล้วนำมา
ตำพอหยาบๆ จากนั้นใส่ใบมะขาม ใบส้มป่อย ตำผสมรวมเข้าไปอีก แล้วใส่การบูร พิมเสน คลุกเคล้าให้เข้ากัน ถ้าต้องการย้อนยุคแบบโบราณขนานแท้ ให้ต้มน้ำจนเดือด แล้วนำสมุนไพร
ทั้งหมดเทลงไป รอจนน้ำยาอุ่นๆ พอที่ร่างกายทนได้และไม่ทำให้ผิวหนังถูกลวก จากนั้นถ้าต้องการ
แช่อวัยวะส่วนใดเพื่อรักษาก็แช่ส่วนนั้นๆ เช่น แช่เท้า แช่ถึงเข่า หรือแช่ข้อมือ
แต่ถ้าปรับประยุกต์ให้เหมือนเข้าสปา แนะนำให้หาถุงผ้าบางๆ หรือผ้าขาวบางมาห่อตัวยาทั้งหมด
ไว้หลวมๆ ก่อนนำไปแช่ในน้ำเดือด เพื่อให้น้ำยาเท่านั้นที่ซึมออกมาเพื่อรักษาไม่ต้องมีเศษ
สมุนไพรลอยวนเวียนให้รำคาญตัว โดยเฉพาะกรณีที่ต้องการบำบัดอาการปวดเมื่อยส่วนข้อหัวไหล่ หรือส่วนหลัง ซึ่งต้องนอนแช่ทั้งตัว การแช่ทั้งตัวนี้ต้องระวังความร้อนด้วย ควรให้เหมือนนอน
แช่ในอ่างน้ำอุ่นๆ วิธีนี้นอกจากเก็บตัวยาในถุงหรือห่อไว้เพื่อนำมาต้มแช่ได้อีกหลายรอบแล้ว การแช่ยังทำได้เช้าเย็น ช่วยแก้ปวดเมื่อยทำให้ร่างกายผ่อนคลายหายเครียด และนอนแช่แล้ว
ได้น้ำยาลูบไล้ถูตัวช่วยบำรุงผิวพรรณได้อย่างดีด้วย
เวลานี้มีโรงพยาบาลอำเภอหลายแห่งที่เปิดบริการการแพทย์แผนไทย นำอ่างอาบน้ำมา
ให้บริการนอนแช่สมุนไพร เพื่อรักษาอาการปวดเมื่อยและอาการอัมพฤกษ์อัมพาต ซึ่งมีผู้ใช้บริการจำนวนมาก และมีผลการรักษาที่น่าสนใจ แต่ตัวยาที่ใส่ในยาแช่เพื่อรักษา
โรคแต่ละประเภทมีความแตกต่างกันไป ตัวยาสมุนไพรที่แนะนำไว้ที่นี้เป็นตัวยาพื้นฐาน แก้อาการข้อต่อติดขัด ลดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อ ช่วยให้เนื้อเยื่อพังผืดยืดตัวออกมา บรรเทาอาการปวดเมื่อย ลดอาการบวมอักเสบ และแน่นอนช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือด
นอกจากทำยาแช่อันแสนจะง่ายแล้ว (ยากตรงหากะละมังใบโตนอนแช่) มูลนิธิสุขภาพไทย
เคยอบรมวิธีการทำน้ำมันไพล ซึ่งเป็นการแปรรูปยาให้สะดวกใช้ จึงอยากเชิญชวนผู้ปกครอง
และคุณครูนำไปจัดกิจกรรมให้เด็กๆ ได้เรียนรู้ เริ่มด้วยนำตัวยา หัวไพลสด หั่นเป็นชิ้นบางๆ
๒ แก้ว น้ำมันมะพร้าวหรือน้ำมันพืช ๑ แก้ว การบูร ๑ ช้อนชา ดอกกานพลู ๑ ช้อนชา
นำน้ำมันมะพร้าวตั้งไฟจนร้อนจัด ใส่ไพลที่หั่นแล้วลงไปทอด แล้วลดไฟให้ร้อนปานกลาง ทอดจนไพลกรอบสังเกตได้ว่าเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเข้ม(ระวังไหม้ ) จะได้น้ำมันมีสีเหลืองใส ให้ช้อนเอาชิ้นไพลออก แล้วนำดอกกานพลูที่ตำป่นแล้วใส่ลงไปทอด และลดไฟอ่อนๆ เพื่อไม่ให้น้ำมันในดอกกานพลูระเหยออกไปมาก ทอดประมาณ ๑๐ นาที แล้วกรองด้วยผ้าขาวบาง พอน้ำมันอุ่นๆ จึงใส่การบูรลงไปแล้วรีบปิดฝาให้สนิทเพื่อป้องกันการระเหย พอน้ำมันเย็นดีแล้ว
ใช้ช้อนคนให้ตัวยาเข้ากันดี แล้วเทแบ่งใสขวดเล็ก เพื่อนำไปใช้ต่อไป
น้ำมันไพลขวดน้อยๆ นี้ ใช้ แก้แผลช้ำ ได้ โดยทาน้ำมันบางๆ วันละ ๒ ครั้ง เช้า-เย็น ก่อนทางน้ำมันควรทำความสะอาดแผลทุกครั้ง ใช้ แก้เคล็ดและช้ำบวม ก็ได้ ให้ทาน้ำมันให้ทั่ว
บริเวณที่มีอาการ แล้วนวดเบาๆ หลายๆ ครั้ง ให้ทาแล้วนวดเบาๆ วันละ ๓-๔ ครั้ง และยังสามารถ
ใช้ แก้อาการข้อบวม ได้ด้วย โดยชะโลมน้ำมันไพล นวดเบาๆ ถ้าให้ยาออกฤทธิ์ดีให้หาขวด
หรือถุงพลาสติกใส่น้ำร้อนห่อด้วยผ้า นำมาประคบที่ปวด ทำเช้า-เย็น หรือเวลาที่มีอาการปวด
วิธีการทำน้ำยาแช่ และน้ำมันไพลไม่ยากนัก ทุกท่านสามารถทดลองทำเองได้ แต่ถ้าไม่แน่ใจ
อยากเห็นและสัมผัสของจริง ทางมูลนิธิสุขภาพไทย ซึ่งเป็นองค์กรหนึ่งร่วมกับ กระทรวงสาธารณสุข
เครือมติชน และภาคีสุขภาพอื่นๆ จัดงาน มหกรรมสมุนไพรแห่งชาติ
ครั้งที่ ๔ ทางมูลนิธิฯ จะจัดพื้นที่ให้เกิดการเรียนรู้โดยให้ท่านได้ฝึกทำลูกประคบ ยาแช่ ยาน้ำมันไพล และตำรับยาสมุนไพรประเภท ทำเองใช้เอง อย่างง่ายๆ เตรียมพร้อมพบกับ
สาระความรู้และการสาธิตมากมาย ที่ อิมแพ็ค เมืองทองธานี อาคาร ๕-๖ วันที่ ๒๙ สิงหาคม
๒ กันยายน ๒๕๕๐ นี้จ๊ะ.
