ผลิต ธูปสมุนไพร ใช้เอง
สี่ห้าปีที่ผ่านมา ธูปหอมและธูปสมุนไพรได้รับความสนใจจากผู้บริโภคมากขึ้น อาจเป็นเพราะ
วงการสปาเติบโตอย่างมาก และแนวอะโรม่าเทอราปีส์หรือกลิ่นบำบัดกำลังอยูในความนิยม
อย่างมากเช่นกัน เครื่องหอมต่างๆ จึงเป็นที่ต้องการของตลาด รวมถึงความสนใจใช้สมุนไพร
ทดแทนสารเคมีกำจัดแมลง สมุนไพรเช่นตะไคร้หอม ยูคาลิปตัส จึงเป็นตัวเอกนำมาใช้
ป้องกันยุงในรูปแบบต่างๆ ทั้งครีม ยาหม่อง สเปรย์ฉีด และธูป
เวลานี้ผู้ผลิตรายใดออกผลิภัณฑ์ประเภทธูปสมุนไพรคงไม่แรงเป็นที่สนใจมากนัก แต่ผลงานของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาที่ ๔ จากโรงเรียนท่าอิฐศึกษา ในชื่อโครงงาน
ธูปหอมกันยุง มีความน่าสนใจไม่น้อย แม้ไม่ใช่เรื่องใหม่เอี่ยมแต่หัวใจของความเป็น
นักทดลองของนักเรียน ๓ คน น.ส.ฟาติมะห์ แวยูโซ๊ะ น.ส.ชนัดดา แซ่จึง และน.ส.ศรัญญา
รอวียัน ซึ่งมีอาจารย์ที่ปรึกษาชื่ออารียา พลีขันธ์ เป็นงานที่น่าสนับสนุน นักเรียนกลุ่มนี้ทำการ
ศึกษาเปรียบเทียบเพื่อดูว่า ใบกะเพราแดง ใบดาวเรือง เปลือกส้มโอ และตะไคร้หอม สมุนไพรชนิดใดใช้ป้องกันยุงได้ดีที่สุด
ผู้อ่านลองเดาเล่นไปพลางก่อน มาดูวิธีทำธูปของนักเรียนซึ่งทำได้ง่ายๆ แม้รูปลักษณ์ยัง
ไม่สวยงามแต่ก็นำมาใช้งานได้ หากพัฒนาโปรดักส์มากกว่านี้น่าจะพอเป็นรายได้เสริมให้กับ
นักเรียนอย่างดี อันดับแรกเตรียมวัตถุดิบสมุนไพร ๑)ใบกะเพราแดง คนไทยรู้จักดี กินอยู่
แทบทุกวันกับเมนูผัดกะเพราไข่ดาว เพียงแต่ว่ากะเพรามีอยู่ ๒ ชนิด กะเพราสีเขียวและสีออก
แดงๆ ทั้งใบและก้าน ในทางยาไทยเลือกใช้กะเพราแดง เพราะออกฤทธิ์ดีและกลิ่นฉุนกว่า ๒)ใบดาวเรือง เรารู้จักดอกดาวเรืองกันดีเพราะเป็นไม้ประดับสวยงาม ในทางยามีการนำ
น้ำคั้นจากใบมาแก้แผล และฝี และใช้ใบเป็นสารไล่แมลงได้ ๓)เปลือกส้มโอ ส้มโอเป็นพืช
ตระกูลส้มและมะนาว เปลือกของพืชตระกูลส้มนี้มีน้ำมันหอมระเหย นำมาใช้ประโยชน์
์ตามแนวอะโรม่าเทอราปีส์ได้ กลิ่มส้มช่วยให้จิตใจสดชื่นและตื่นตัว และยังมีสรรพคุณไล่แมลง
ด้วย ๔)ตะไคร้หอม สมุนไพรชนิดนี้คนไทยรู้จักกันดีแล้ว มีการผลิตออกสู่ตลาดหลายรูปแบบ
เพื่อนำมาป้องกันยุง เด็กนักเรียนกลุ่มนี้คงอยากศึกษาเปรียบเทียบว่าตะไคร้หอมออกฤทธิ์อย่างไร
วิธีเตรียม ให้นำสมุนไพรทั้ง ๔ ชนิด มาล้างน้ำให้สะอาด เทคนิคที่ดีให้หากระชอนมาใส่
่จะช่วยสลัดน้ำออกได้ดีขึ้น แล้วนำไปตากแดดให้แห้ง จากนั้นนำสมุนไพรแต่ละชนิดมาปั่น
ให้ละเอียดเป็นผง แล้วเก็บใส่ภาชนะไว้ก่อน คราวนี้สวมบทบาทช่างจักสาน เหลาไม้ไผ่ให้เป็น
เส้นบางๆ ยาวประมาณ ๓๐ เซนติเมตร เตรียมไว้ ๒๕ ไม้ จากนั้นตั้งหม้อบนไฟ เตรียมทำกาว
แป้งเปียก ให้ใช้แป้งมันสำปะหลัง ๓ ช้อนโต๊ะ ใส่น้ำ ๒๕๐ มิลลิลิตร กวนให้แป้งละลายเข้ากัน ควรลดไฟลงปานกลาง พอได้เนื้อกาวดีแล้วก็มาถึงการปั้นธูป
ให้นำผงสมุนไพรแต่ละชนิดมาผสมกับขี้เลื่อย และกาวแป้งเปียก ในอัตราส่วน ๕๐ : ๕๐ : ๕๐ กรัม หรือพูดง่ายๆ ว่า อย่างละ ๕๐ กรัม แล้วคลุกเคล้าให้เข้ากันเป็นเนื้อเดียวกันที่นี้จะขึ้นรูปแท่งธูป
ซึ่งทำแบบง่ายๆ ให้หาพลาสติกมาวางไว้ แล้วนำไม้ไผ่ที่เหลาไว้แล้วมาวาง จากนั้นนำเนื้อสมุนไพร
ผสมขี้เลื่อยและกาวแป้งเปียกมาปั้นไปกับไม้ไผ่ ก็จะได้เส้นธูป แล้วนำไปตากแดด ๒ วันจนธูป
แห้งสนิท
นักเรียนทีมนี้ยังอยากรู้อยากเห็น จึงได้ทดลองนำสมุนไพรทั้ง ๔ ชนิด มาผสมเพื่อให้ได้ธูป
สมุนไพร ๔ สหายรวมพลัง ซึ่งใช้อัตราส่วน ใบกะเพราแดงผง ๒๕ กรัม ดาวเรืองผง ๒๕ กรัม ผิวส้มโอ ๒๕ กรัม ตะไคร้หอม ๒๕ กรัม ขี้เลื่อย ๕๐ กรัม และกาว ๕๐ กรัม ซึ่งทำการปั้น
รูปธูปเหมือนกันทุกอย่าง ดังนั้นในการศึกษาได้เตรียมธูปสมุนไพรไว้อย่างละ ๕ ก้าน ธูปสมุนไพร ๔ ชนิดอีก ๕ ก้าน รวมทั้งหมดเป็น ๒๕ ก้าน
จากนั้นนักเรียนสามสาวออกไปดักจับยุงมาได้ทั้งหมด ๒๕ ตัว แบ่งใส่กระป๋อง ๕ กระป๋องๆ
ละ ๕ ตัว แล้วก็เตรียมผ้าขาวบางขนาดพอปิดฝากระป๋อง ตอนนี้จับเวลานับถอยหลังเพื่อพิสูจน์
์ประสิทธิภาพธูปสมุนไพรได้เลย นักเรียนทั้งสามเตรียมจดบันทึก แล้วลงมือจุดธูปใส่ลง
ในกระป๋องที่มียุงถูกจำกัดบริเวณไว้กระป๋องละ ๕ ตัว ผลการทดลองออกมาว่า
ผ่านไป ๕ นาทีแรก ธูปกะเพราแดงและใบดาวเรืองไม่สามารถกำจัดยุงได้เลย ธูปผิวมะกรูด
และตะไคร้หอมสังหารยุงได้ ๑ ตัว ธูปสมุนไพร ๔ ชนิดพิชิตยุงไปได้ ๒ ตัว ผ่านไป ๑๐ นาที ธูปกะเพราแดงและใบดาวเรืองยังไม่สามารถทำอะไรยุงได้เช่นเดิม ธูปตะไคร้หอมก็ยังสังหารยุงได้ ๑ ตัวเท่าเดิม แต่เปลือกส้มโอพิฆาตยุงได้เพิ่ม ๑ ตัว แต่ธูปสมุนไพร ๔ ชนิดแซงโค้งฆ่ายุงเพิ่มอีก ๒ ตัว เหลือรอดเพียง ๑ ตัวเท่านั้น
พอผ่านไป ๑๕ นาที กะเพราแดงมาแรงมาก จากทำร้ายยุงไม่ได้เลยมาเป็นดับชีวิตยุงไปทีเดียว ๔ ตัว ขณะที่ใบดาวเรืองยังนุ่มนวลเหมือนเดิมจัดการยุงได้ ๑ ตัวเท่านั้น ผิวมะกรูดไม่มีอะไรเปลี่ยน
แปลง ส่วนตะไคร้หอมฆ่ายุงได้อีก ๑ ตัว และธูปสมุนไพร ๔ ชนิดเข้าวินในเวลา ๑๕ นาทีคือกำจัด
ยุงเรียบ ๕ ตัว ในเวลา ๒๐ นาที ธูปใบกะเพราแดงเข้าเส้นชัยเป็นอันดับสอง สามารถกำจัดยุงหมด ๕ ตัว อันดับสามคือเวลาผ่านไป ๒๕ นาที ธูปใบดาวเรืองกำจัดยุได้หมด อันดับสี่ธูปผิวส้มโอ
จัดการยุงครบในเวลา ๓๕ นาที และอันดับสุดท้ายที่สังหารยุงได้หมดคือธูปตะไคร้หอม ใช้เวลาถึง ๔๕ นาที
สรุปได้ว่า ธูปรวมมิตรสมุนไพร ๔ ชนิดกำจัดยุงได้ดีที่สุด ตามด้วยใบกะเพราแดง ใบดาวเรือง ผิวส้มโอและตะไคร้หอม อย่างไรก็ตาม ผลงานของนักเรียนกลุ่มนี้ยังเป็นเพียงงานเบื้องต้น และยังไม่ได้ทดสอบในพื้นที่กว้าง และทดสอบกับยาจุดไล่ยุงที่มีวางขายทั่วไป หากทดสอบพบว่า
ประสิทธิภาพของธูปสมุนไพรดีกว่าหรือดีพอๆ กับที่วางจำหน่ายทั่วไปนับเป็นผลงานที่น่าติดตามมาก แม้ว่าจะไม่สมบูรณ์แต่ด้วยหัวใจและสองมือแข็งขันของเด็กรุ่นใหม่ที่มีใจให้กับสมุนไพร มูลนิธิสุขภาพไทยขอปรบมือให้ และเชื่อว่าน่าจะเป็นแรงบันดาลใจให้ครูและนักเรียนกลุ่มอื่นๆ มีกำลังใจศึกษาทดลองสมุนไพรต่อไป
ขอให้ผู้อ่านนำไปทดลองผลิตธูปสมุนไพรใช้เองที่บ้าน เชื่อว่าสามารถไล่และป้องกันยุงที่กำลังชุมอยู่ในฤดูฝนเช่นนี้.
