เมื่อสมัยก่อนเปรียบผู้หญิงที่ผ่านการคลอด
เหมือนกับผู้ชายออกรบ เพราะมีความเสี่ยงพอๆกัน ต้องเสียเลือด
เสียเนื้อ บางครั้งถึงกับต้องเสียชีวิต แต่ปัจจุบันความเสี่ยงนั้นลดลงไปมาก
แต่ถึงอย่างไรหญิงหลังคลอดบุตรก็ยังต้องสูญเสียพลังงาน และความสมดุลของร่างกาย
เมื่อผ่านการคลอดร่างกายต้องพยายามปรับตัวฟื้นฟูเข้าสู่ภาวะปกติให้เร็วที่สุด
ในสมัยก่อนหญิงหลังคลอดทุกคนต้อง "อยู่ไฟ" บนไม้กระดานแผ่นเดียวตลอดเวลา
ทำให้ต้องนอนขาชิดกัน มีผลให้แผลแห้งหายติดสนิทเร็วขึ้น เวลานอนผิงไฟเหงื่อจะออกมาก
ทำให้เสียเกลือออกไปมากจำเป็นต้องกินเกลือเข้าไปชดเชยมากขึ้น
และเหงื่อไคลที่ออกมาหมักหมมมากจึงต้องทำความสะอาดโดยการ เข้ากระโจม
"อบอาบสมุนไพร" ต้องดื่มน้ำร้อนตลอด รับประทานอาหารที่มีรสร้อน
เช่น ขิง พริกไทย ยาดองเหล้า เพื่อให้โลหิตไหลเวียนได้ดีขึ้น
มดลูกหดรัดตัวดี ช่วยขับน้ำคาวปลา มีผลให้มดลูกเข้าอู่ได้เร็วขึ้น
ปากมดลูกปิดเร็ว เป็นการป้องกันการติดเชื้อในโพรงมดลูก อีกทั้งยังป้องกันการตกเลือดหลังคลอด
เนื่องจากมดลูกไม่หดรัดตัวเท่าที่ควรอีกด้วย เนื่องจากในภาวะหลังคลอดนั้น
มดลูกและเนื้อเยื่อยึดเกาะมดลูกจะอยู่ในสภาพบวมน้ำ การปฏิบัติตัวดังกล่าวจะทำให้อาการบวมน้ำของมดลูกลดลง
และคืนสู่สภาพปกติได้เร็ว
สำหรับในปัจจุบันการดูแลสตรีหลังคลอดบุตร ก็แนะนำให้ใช้กระเป๋าน้ำร้อน
วางที่ท้องแทนการอยู่ไฟ รับประทานอาหารทีมีคุณค่าครบถ้วน เน้นอาหารโปรตีน
เช่น เนื้อ นม ไข่ อาจจะปรุงกับขิงและพริกไทย ที่นิยมทำคือ
ไก่ผัดขิงและแกงเลียง ดื่มน้ำอุ่นจัดหรือน้ำขิง เพื่อให้ร่างกายอบอุ่นแต่ไม่แนะนำให้กิน
"ยาดองเหล้า" เพราะแอลกอฮอล์จะออกมาทางน้ำนม
ทำให้ลูกได้รับแอลกอฮอล์ไปด้วย
สมุนไพรที่นิยมใช้ในสตรีภายหลังคลอดบุตร มีหลายขนานดังนี้
ขนานที่ 1สมุนไพรอบอาบหลังคลอด
ใช้หัวไพล ใบมะขาม ตะไคร้ (ทั้งต้นและใบ) ใบหมากผู้หมากเมีย
อย่างละ 1 กำมือ ไพลใส่มากหน่อย ต้มในกะละมังที่ใหญ่พอนั่งได้
พอเดือดก็ยกขึ้น ยืนให้ชิดกะละมังแล้วเอาผ้าห่มผืนใหญ่ๆ คลุ่มตลอดทั้งตัวทั้งกะละมัง
ให้ไอจากกะละมังอบตัว เมื่อหมดไอน้ำน้ำยังอุ่นก็ลงไปแช่ตัว
ทำเช่นนี้ 7 วันๆ ละ 2 ครั้ง เช้า-เย็น จะช่วยขับเหงื่อ รู้สึกสบายเบาเนื้อเบาตัว
ทำให้แผลหลังคลอดหายเร็ว และช่วยบำรุงผิวด้วย (สมุนไพรที่ใช้ถ้าหาได้ไม่ครบก็ไม่เป็นไร
บางคนใช้ตะไคร้อย่างเดียวต้มอาบ) เมื่อผู้อบสูดดมเข้าไปก็จะช่วยให้ทางเดินหายใจโล่ง
ปลอดโปร่ง แก้ไข้หวัดคัดจมูก สมุนไพรบางตัวยังมีฤทธิ์ฆ่าเชื้อโรคได้ด้วย
ขนานที่ 2ยากินหลังคลอดบุตรใหม่ๆ
ให้เอาเหง้าข่าตำคั้นเอาน้ำ ผสมกับน้ำคันมะขามเปียกอย่างละเท่าๆกัน
ใส่เกลือพอเค็มกิน 1 แก้วเต็มเพียงครั้งเดียวยานี้ขับโลหิตเน่าในมดลูก
ขับลมในลำไส้เป็นยาระบาย แก้พิษโลหิตดำ
ขนานที่ 3 ให้เอาเกลือ
พริกไทยอ่อนตำให้ละเอียด คลุกด้วยน้ำผึ้ง ปั้นเป็นยาลูกกลอนกินวันละ
2 ครั้งๆละ 1 เม็ด เช้า-เย็น ก่อนอาหาร
คนโบราณเชื่อว่าการปฏิบัติและดูแลหลังคลอดอย่างดี จะทำให้คนนั้นมีสุขภาพพลานามัยดี
เมื่ออายุมากขึ้น คนแม่สมัยใหม่จะลองทำดูบ้างก็ไม่เสียหายอะไร
อาจได้รับผลดีอย่างไม่น่าเชื่อก็ได้
