น้ำซับแห่งป่าชุมชนทามท่าสว่างโคกตาสิน จ,สุรินทร์

 

           “ตึ๊กจ๊บ” หรือ “น้ำซับ” “แหล่งน้ำฤาษี” น้ำซับ(spring) เป็นการไหลของน้ำใต้ดินที่ตัดกับผิวดินโดยธรรมชาติ ซึ่งน้ำซับออกมาจากผิวดินได้โดยแรงโน้มถ่วงประมาณร้อยละ 10 เมื่อน้ำเคลื่อนผ่านลงไปข้างล่างยังชั้นทรายก็จะไหลออกไปด้านข้างและไหลไป ตามรอยสัมผัสกับดินเหนียวจนโผล่ออกมาเป็นน้ำซับได้
          ชาวบ้านโคกสวายและชุมชนใกล้เคียงในพื้นที่ตำบลท่าสว่าง ให้ขนานนามแหล่งน้ำซับนี้ว่า “ตึ๊กจ๊บ” “แหล่งน้ำฤาษี” เป็น ตะพักดินทรายลักษณะแอ่งน้ำขนาดย่อม สามเหลี่ยมใบโพธิ์ กว้างประมาณ 2 เมตร ลึก 1 เมตร ที่เกิดจากร่องรอยการขุดให้ลึกและกว้างมากขึ้น ปรากฏน้ำสีเขียวมรกตกระจ่างตาใสอย่างกับอัญมณีไม่ปาน สายน้ำผุดไหลรินซึมซับลงสู่แหล่งน้ำนั้นอย่างต่อเนื่อง สามารถนำมาตักดื่มกินได้อย่างมั่นใจ รดชาดน้ำซับจืดสนิท เย็นอกเย็นใจอย่างน่าประหลาด มีอยู่กระจายเป็นแห่งๆ อย่างน้อย 3 แห่งเต็มบริเวณริมตลิ่งลำห้วยชีด้านทิศตะวันออกฝั่งขวาลำน้ำห้วยชี เป็นตาน้ำธรรมชาติที่มีน้ำจืดไหลออกตลอดปี
          โดยรอบยังปรากฏกองขี้เถา ฟืนไฟ หินก้อนเส้าของคนหาปลาก่อไฟเพื่อคลายหนาว หุงหา อาหาร เศษซากของกระดองปู เปลือกหอย เกล็ดปลา ของคนหาปลากระจายอยู่ทั่วไป ทั้งยังร่มรื่นด้วยพันธุ์ไม้ใบบังพืชทามดารดาษหลากหลายสายพันธุ์ได้แก่ ไม้มะดัน หมากแซว หมากผีพ่วน และอีกมากหลายให้เรียนรู้วิถีชาวบ้าน
          สุข ณ วงษ์ดวง ผู้ใหญ่บ้านโคกสวายเล่าว่า เมื่อครั้งอดีตแหล่งน้ำซับบริเวณลำห้วยชีมีเป็นจำนวนมาก โดยคนที่เข้าป่า หาปลา หรือการออกไปทำนา ทำไร่ ก็ใช้เป็นแหล่งน้ำดื่มแก้กระหาย ล้างหน้า ล้างตา ดับร้อน ให้ชุ่มฉ่ำชื่นใจ ใช้เป็นแหล่งน้ำหุงหาอาหาร หุงข้าว ต้มปลา ของเหล่าพรานปลาและคนหาของป่ามาช้านาน
          วุฒิชัย พระจันทร์ นักพัฒนาอิสระให้ข้อมูลว่า คนเฒ่า คนแก่ หมอยาพื้นบ้านชุมชนโคกสวาย คนที่เดินป่าหาของป่า พืชผักบรรดามี ทั้ง หน่อไม้ป่า ติ้ว เห็ดชนิดต่างๆ ได้อมเปลือกต้นเฌอเอมแล้วมาดื่มน้ำซับจะมีรสชาดหวาน ชุ่มคอ ดับกระหายได้ชะงัดนักแล
          วิถีชาวบ้านแถบนี้หากเป็นในอดีตนิยมพากันมาไปหาบน้ำซับฤาษีไว้ดื่มในหน้าแล้ง และฤดูฝนก่อนฤดูน้ำหลาก ซึ่งเป็นแหล่งน้ำจืดที่สำคัญต่อชาวบ้านป่าในสมัยก่อนที่หาได้ตามธรรมชาติ
          กระทั้งปัจจุบัน “ตึ๊กจ๊บ” หรือ “น้ำซับ” “แหล่งน้ำฤาษี” ยังคงดำรงคุณค่า ของแหล่งน้ำจืดริมห้วยชี เป็นน้ำนมจากอกแม่ธรณี ที่ไหลหล่อเลี้ยงชาวบ้านโคกสวายและพื้นที่ใกล้เคียง นอกจากนั้นยังมีชาวบ้านที่มีหัวการค้า ได้พัฒนาเครื่องมือและอุปกรณ์นำน้ำซับขนส่งไปขายให้กับคนในชุมชนให้กับชาว บ้านที่ต้องการน้ำดื่ม น้ำใช้ จนเป็นอาชีพเสริมที่ทำรายได้เป็นกอบเป็นกำในช่วงฤดูแล้งของทุกปี
          วันนี้ แหล่งน้ำฤาษีได้พัฒนากลายเป็นแหล่งเรียนรู้ทางธรรมชาติในพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยชี หนึ่งในเส้นทางศึกษาธรรมชาติป่าชุมชนทามท่าสว่างโคกตาสินที่ทวีความสำคัญยิ่ง ทั้งในวิถีชีวิตชาวบ้านและสังคมชุมชน เป็นฐานทรัพยากรท้องถิ่นที่สัมพันธ์กับการดำรงอยู่ของชุมชนโคกสวายอย่างไม่เสื่อมคลายเช่นในกาลก่อนเสมอมา
.

 

ที่มา : facebook/วุฒิชัย พระจันทร์