ตอนที่ 33 การแพทย์แผนไทย ในสมัยรัชกาลที่ 3 (ตอน 4)

                                                                                      โดย สันติสุข โสภณสิริ


สมัยรัชกาลที่ 3 (พ.ศ. 2367-2394)


        
        ตำรายาศิลาจารึกในวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์) ที่รัชกาลที่ 3 โปรดเกล้าฯ ให้จารึกไว้เมื่อ พ.ศ.2375 (และในปี พ.ศ. 2505 สมเด็จพระวันรัต (ปุ่น ปุณณสิริ) ได้ขอให้โรงเรียนแพทย์แผนโบราณวัดพระเชตุพนฯ จัดพิมพ์ไว้เพื่อรักษาต้นฉบับเดิมมิให้สูญหาย)  เนื้อหาของตำรายาจะกล่าวถึงอาการของโรคก่อน มีการแก้ด้วยวิธีไสยศาสตร์ และมียาแก้ซึ่งมักมีหลายขนานสำหรับใช้เป็นลำดับรองลงมา เมื่อยาขนานแรกๆไม่ได้ผล ยาแต่ละขนานประกอบด้วยยาสมุนไพรมีทั้งพืชวัตถุ สัตว์วัตถุหลาย ชนิดตั้งแต่ 10 กว่าชนิดขึ้นไป ไปจนถึง 50 ชนิด แต่ไม่กล่าวถึงสรรพคุณของยาสมุนไพรแต่ละชนิดเดี่ยวๆ
        รัชกาลที่ 3 ทรงโปรดเกล้าฯให้สืบเสาะหาตำรายาที่ศักดิ์สิทธิ์ ตำราลักษณะ โรคทั้งปวงตามพระราชาคณะ ข้าราชการตลอดจนราษฎรมาจารึกในแผ่นศิลา โดยผู้ถวายตำรายาต้องสาบานว่า ยาขนานนั้นตนได้มามีสรรพคุณดี แล้วให้พระยาบำเรอ
ราชแพทย์ตรวจอีกทีก่อนนำไปจารึกกล่าวได้ว่า วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เป็นเสมือนมหาวิทยาลัยเปิดทางด้านการแพทย์แผนไทยแห่งแรกของประเทศไทย โดยประสงค์ให้ความรู้วิชาแพทย์แผนไทยเผยแพร่สู่สาธารณชนในวงกว้าง


(ปรับปรุงจากเอกสารที่ตีพิพม์ครั้งแรกใน "รายงานการสาธารณสุขไทยด้านการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน และการแพทย์ทางเลือก 2552-2553 (สิงหาคม 2553)" )

(ต่อตอนที่ 34 การแพทย์แผนไทย ใน สมัยรัชกาลที่ 3 (ตอนที่ 5)