ตอนที่ 40 การแพทย์แผนไทยในสมัยรัชกาลที่ 5 (ตอน 2)


                                                                                   โดย สันติสุข โสภณสิริ

          พระบาทสมเด็กพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประชุมคณะแพทย์หลวง และต่อมาได้คัมภีร์ที่ชำระแล้ว รวมเรียกว่า “เวชศาสตร์ฉบับหลวง” ซึ่งเป็นที่มาของตำราแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ ที่เป็นตำราหลักในการศึกษาเล่าเรียนของแผนไทยในยุคต่อมากระทั่งถึงปัจจุบัน
          ความเป็นมาดังกล่าวสะท้อนให้เห็นพระราชวิจารณญาณอันสุขุมคัมภีรภาพ ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้เป็น “สมเด็จพระปิยมหาราช” ของพสกนิกรชาวไทย พระองค์ทรงเห็นคุณค่าของภูมิปัญญาดั้งเดิมอันเป็นมรดกทางวัฒนธรรม มรดกล้ำค่าด้านเวชกรรมและเภสัชกรรม ส่วนนี้มีที่มาจากหลายกระแสสั่งสม สืบทอดผ่านมาหลายยุคหลายสมัย จนกระทั่งตกผลึกเป็นภูมิปัญญาไทย และเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของชาติ
          นอกจากนี้ ยังมีหลักฐานเอกสารแสดงให้เห็นว่าพระองค์ทรง ห่วงใยว่าวิชาการด้านนี้จะสูญสิ้น หากชนรุ่นหลังไม่เข้าใจถึงคุณค่าและหันไปรับอิทธิพลการแพทย์แผนตะวันตกแต่ฝ่ายเดียว กระแสพระราชดำริว่าด้วยเรื่อง “หมอไทยและ ยาไทย” ปรากฏในพระราชหตถเลขาถึงสมเด็จ พระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ลงวันที่ 18 พฤศจิกายน รัตนโกสินทรศก 109 พ.ศ. 2433
          ข้อความว่า “.....ขอเตือนว่า หมอฝรั่งนั้นดีจริง แต่ควรให้ยาไทยสูญหฤๅหาไม่ หมอไทยจะควรไม่ให้มีต่อไปภายน่าหฤๅควรจะมีไว้บ้าง ถ้าว่าส่วนตัวฉันเองยังสมัค กินยาไทยแลยังวางใจ หฤๅอุ่นใจในหมอไทยมาก ถ้าหมอไทยจะรักษาอย่างฝรั่ง หมด ดูเยือกเยนเหมือนเหนอื่น ไม่เหนพระเหนสงฆ์เลยเหมือนกัน แต่ตัวฉันก็อายุ มากแล้ว เหนจะไม่ได้อยู่ไปจนหมอไทยหมดดอก คนภายน่าจะพอใจอย่างฝรั่ง ทั่วกันไป จะไม่เดือดร้อนเช่นฉันดอกกระมัง เปนแต่ลองเตือนดู ตามหัวเก่าๆ ที่หนึ่งเท่านั้น.......”
..
(ปรับปรุงจากเอกสารที่ตีพิพม์ครั้งแรกใน “รายงานการสาธารณสุขไทยด้านการแพทย์แผนไทย การแพทย์พื้นบ้าน และการแพทย์ทางเลือก 2552-2553 (สิงหาคม 2553)” )
..
(ต่อตอนที่ 41 การแพทย์แผนไทย ใน สมัยรัชกาลที่ 5 (ตอนที่ 3)